Marielle Woltring kan het zelf nog haast niet geloven: dat Lavalu zo snel al populair is geworden, is voor haar een wonder. De band heeft het afgelopen jaar overal in Nederland gespeeld, tot in de programma’s rond het North Sea Jazzfestival aan toe. ‘Nou ja, we hebben er ook hard aan gewerkt, dus laten we zeggen – bijna een wonder,’ lacht ze als ik haar spreek op het balkon van haar appartement in hartje Arnhem. ‘Ik heb er altijd van gedroomd, maar nooit op gerekend dat het zou lukken. Voor mijn gevoel is het nog maar net geleden dat ik met Oene van Geel en Yonga Sun begon.’ De violist en de slagwerker, die hun sporen verdiend hadden in de jazz, zijn precies het soort mensen dat Woltrings Lavalu zo eigenzinnig maakt: ‘Ik wil begaafde musici op poppodia krijgen. Zodat mensen doorkrijgen dat er muzikaal zo ontzettend veel meer te beleven is dan wat ze normaal horen.’
Dat musici als Van Geel en Sun omgekeerd ook met Woltring overweg kunnen, is geen toeval. Al sinds haar vierde speelt ze piano: twintig jaar lang had ze intensief les, onder meer van Hilbrand Borkent. Van hem – bekend van zijn cd 25 improvisations – leerde ze muziek maken ‘voorbij’ de noten. Popmuziek boeide haar niet echt, tot ze zangeres en pianiste Tori Amos ontdekte: eindelijk eens iemand die serieus kon musiceren en toch met pop bezig was. ‘Tot die tijd,’ vertelt ze, ‘kon ik me goed voorstellen waarom Sting de pop en de rock had doodverklaard. Rock is volgens hem in zijn tegendeel veranderd, en hij heeft gelijk. In plaats van progressief is heel veel popmuziek van vandaag iets van conservatieve types, hoe jong ze vaak ook zijn. Maar dat geldt dus niet voor alle muziek! En dat leerde ik na Tori Amos vooral toen ik bij een oudere kennis stapels en stapels vinyl leerde kennen, vol met muziek die echt met passie en muzikaliteit en talent gemaakt was. In alle genres: jazz van Keith Jarrett en Chick Corea tot en met live concerten van Prince en Led Zeppelin.’
Marielle Woltring leerde Yonga Sun, winnaar van de Dutch Jazz Competition in 2005, kennen via jazzmusicus Martin Fondse. ‘Een lang verhaal,’ zegt ze. ‘Conservatorium leek me niks, jezelf elke dag acht uur lang met je piano in een klein hokje opsluiten – nee, niets voor mij. Dus volgde ik mijn andere passie en werd het de toneelschool in Maastricht. Maar daar vonden ze me niet goed genoeg, en dat leverde uiteindelijk op dat ik in Arnhem belandde. Halverwege de acteursopleiding begon ik toch sterk iets te missen: muziek. Met de toneellessen van toenmalig artistiek leider Anne Buurma leerde ik zonder tekst of vooropgezet plan toch tot interessante, geïmproviseerde scenes te komen, in principe gewoon door mijn impulsen te volgen. Met deze instelling ging ik toen een zomer lang achter de piano zitten en toen ontstonden er ineens andere liedjes dan wat ik tot dan toe had geprobeerd, meer “eigen” liedjes. Voorzichtig begon ik hier en daar op te treden. Ik kreeg al snel zulke leuke reacties! Dat stimuleerde me natuurlijk. Rond mijn afstuderen besloot ik daarom op zoek te gaan naar een band. Een klasgenote kende Martin, die raadde Yonga Sun aan, en die leek het wel wat om met mij een band te vormen. Yonga kwam toen met het idee Oene erbij te vragen.’
Op dat moment begon het muzikale leerproces voor Woltring eigenlijk opnieuw. Rachmaninov kunnen spelen is één ding, maar een band opzetten en leiden iets heel anders. ‘Zeker omdat ik precies wist – en weet! – wat ik wil. Ik schreef in het begin de muziek nooit uit omdat Yonga en Oene de muziek mee ontwikkelden. Een paar aantekeningen was genoeg om alles te onthouden. Maar toen Oene vertrok en Michael en Jörg erbij kwamen, werd dat wel even anders. Miguel en Jörg moesten zich al dat opgebouwde repertoire in korte tijd eigen maken, dus moest ik wél iets gaan uitschrijven. Tja… hoe? Dat had ik nooit geleerd. Dus in mijn eigen logica ben ik muziekpartituren gaan schrijven die van hen de geuzennaam sweat scores kregen… Als je ze letterlijk naspeelt kom je namelijk in de problemen, alleen als je ze als geheugensteuntje gebruikt heb je er wat aan.’
Oene van Geels vertrek was een belangrijk moment voor Lavalu. ‘Hij ging gelukkig niet weg omdat het niet boterde of zo, maar omdat hij constateerde dat zijn manier van musiceren een andere kant op bewoog dan die van Lavalu. Ik herinner me nog zó goed dat hij het was die me van mijn overmatige onzekerheid afhielp… ik had dan wel een grote mond, inmiddels muziek gemaakt voor Stella Den Haag, meegewerkt aan voorstellingen van De Bloeiende Maagden, maar echt zeker van mezelf was ik toch niet. Oene zei toen eens –we zaten hier in Arnhem op het terras na een repetitie waarin ik wat vlakker materiaal had aangeboden – dat ik me helemaal geen zorgen hoefde te maken of het met Lavalu goed zou komen. Dus dat ik niet “gemakkelijker muziek” hoefde te gaan schrijven om ooit erkenning met deze band te krijgen. Wees trouw aan jezelf, dat was zijn gouden tip. “Dit zit goed, dit wordt iets. Geef het gewoon de tijd!” ’
Lavalu bleef met de keus voor saxofonist Miguel Boelens (in 2005 onderscheiden als Best young VIP) en cellist Jörg Brinkmann trouw aan zichzelf: improviseren is precies wat ook deze bandleden het liefst doen. ‘Maar wel binnen de structuur van de songs,’ beklemtoont Marielle Woltring. ‘Ik wil per se voorkomen dat alles wat we doen op elkaar gaat lijken. Dus ben ik strikt als het op structuur en sfeer en vorm aankomt. Ik geloof er heilig in dat het pas dan op het podium echt los kan gaan – omdat je weet binnen welke kaders dit of dat nummer klinken moet. Misschien is het concert straks in het Orgelpark wel het beste voorbeeld: door die gigantische orgels bij onze muziek te betrekken, veranderen die kaders natuurlijk behoorlijk.’
Lavalu groeide op zo uit tot een eigenzinnige band. ‘Ik wil muziek maken waarvan het publiek denkt: Hè, wat is dit?! Ik wil dat het niet te plaatsen is. Geen pop, geen jazz, geen eigentijdse experimentele muziek – en toch dat allemaal tegelijk ook wél.’ Wie weten wil hoe dat klinkt: in 2007 bracht Lavalu haar eerste cd uit, onder de titel Now. Te bestellen via de website van de band of via www.cdbaby.com.
Het concert van Lavalu vindt plaats op zaterdagavond 16 mei. Het begint om 20.15 uur.
Hans Fidom